Asbest in kunstwerken Kröller-Müller Museum
Een klein aantal kunstwerken in het Kröller-Müller Museum bevatten asbesthoudende materialen. Zolang je deze kunstwerken niet verplaatst of restaureert leveren zij geen enkel risico op voor de gezondheid van bezoekers of medewerkers van het museum.
Het verplaatsen van kunstwerken is echter noodzakelijk omdat de tentoonstellingen in het Kröller-Müller Museum wisselen en er soms kunstwerken uitgeleend worden aan andere musea. En ook bij het restaureren van kunstwerken kunnen asbestvezels vrijkomen. Daarom is - op aanraden van de Arbeidsinspectie - het asbestprobleem van het Kröller-Müller Museum in kaart gebracht en werd aan Search Milieu B.V. verzocht om mee te denken in mogelijke oplossingen. “Dat er asbesthoudende materialen in bepaalde kunstwerken zitten, was al langer bekend bij het Kröller-Müller Museum” vertelt schilderijen restaurator Mevrouw Struick van der Loeff. “Wij waren ons er echter niet van bewust dat de restauratie en het verplaatsen van deze kunstwerken mogelijk schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Door de noodzakelijke restauratie van een aantal schilderijen van Bart van der Leck, kwam het balletje aan het rollen. Deze schilderijen zijn namelijk op een asbestcementplaat geschilderd.
De asbestcementplaat waarop Bart van der Leck heeft geschilderd vormt kleine kristalletjes (zogenaamde kristaluitbloei) die de daarop aangebrachte schildering aantasten. Om deze kunstwerken voor het nageslacht te bewaren is restauratie dus noodzakelijk. In totaal zijn er 10 schilderijen van Bart van der Leck op asbestcementplaat geschilderd. Verder staan er 2 schilderijen van respectievelijk J. Mendes da Costa en Theo van Doesburg op de ‘asbestlijst’.
Daarnaast beschikt het museum over een kunstwerk van Pino Pascali, opgebouwd uit asbestcement-golfplaten. “Dit kunstwerk is op dit moment opgeslagen in kisten en kan niet zonder de noodzakelijk geachte voorzorgsmaatregelen uit haar (tijdelijke) verpakking worden gehaald. Hierdoor kan dit kunstwerk niet ten toon worden gesteld en dat is natuurlijk jammer” aldus mevrouw Struick van der Loeff.
De Arbeidsinspectie, het bedrijf Eternit (destijds producent), Search en medewerkers van het Kröller- Müller Museum zijn vervolgens om de tafel gaan zitten om het probleem te analyseren.
Bryan Marijn, opleidingsdeskundige van Search, geeft aan dat het om een heel bijzonder project gaat. “Normaliter geven wij adviezen over het goed en verantwoord verwijderen van asbest. In dit geval was weggooien uiteraard niet aan de orde. Er moest gezocht worden naar mogelijkheden om het vrijkomen van asbestdeeltjes te voorkomen, zonder dat de esthetische waarde van het kunstwerk aangetast zou worden. Door Search werd een ‘Plan van Aanpak’ opgesteld voor het uitvoeren van de restauratiewerkzaamheden. Dit plan is inmiddels door de Arbeidsinspectie beoordeeld en goedgekeurd. Het plan bevat aanwijzingen voor het geconditioneerd restaureren, fixeren van de asbestvezels middels een geteste speciale coating, uitpakken, verplaatsen, reinigen en tentoonstellen van asbesthoudende kunstwerken. Alle medewerkers die bij deze werkzaamheden betrokken zijn, krijgen een korte praktijkgerichte training van Search Opleiding & Training. Daarnaast zal door een DTA-analist van Search Milieu B.V. voor het wettelijk vereiste toezicht en controle worden gezorgd.
De daadwerkelijke restauratie zal volgend jaar plaats vinden. Deze zal plaats vinden in een luchtdichte tent of ruimte, een zogenaamd containment, aangevuld met de nodige beschermingsmaatregelen, waaronder het dragen van beschermende kleding en zogenaamde volgelaatsmaskers. Search zal tevens zorgen voor het opleiden van diverse medewerkers, bouw van het containment, en begeleiding en controle tijdens de restauratiewerkzaamheden.
“Ik ben heel benieuwd hoe dit allemaal in zijn werk zal gaan” vertelt restaurator Struick van der Loeff. “Restaureren is ondermeer een kwestie van ‘Fingerspitzen Gefühl’. Als je gewend bent minuscule ingrepen te doen met behulp van microscopen, zit je natuurlijk niet te wachten op maskers en handschoenen die je werk bemoeilijken. Andere musea kijken op dit moment met grote interesse naar de voortgang van dit project, want er zijn natuurlijk veel meer musea waar deze problematiek speelt.”
Kortom: weer een leuke uitdaging!
Het verplaatsen van kunstwerken is echter noodzakelijk omdat de tentoonstellingen in het Kröller-Müller Museum wisselen en er soms kunstwerken uitgeleend worden aan andere musea. En ook bij het restaureren van kunstwerken kunnen asbestvezels vrijkomen. Daarom is - op aanraden van de Arbeidsinspectie - het asbestprobleem van het Kröller-Müller Museum in kaart gebracht en werd aan Search Milieu B.V. verzocht om mee te denken in mogelijke oplossingen. “Dat er asbesthoudende materialen in bepaalde kunstwerken zitten, was al langer bekend bij het Kröller-Müller Museum” vertelt schilderijen restaurator Mevrouw Struick van der Loeff. “Wij waren ons er echter niet van bewust dat de restauratie en het verplaatsen van deze kunstwerken mogelijk schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Door de noodzakelijke restauratie van een aantal schilderijen van Bart van der Leck, kwam het balletje aan het rollen. Deze schilderijen zijn namelijk op een asbestcementplaat geschilderd.
De asbestcementplaat waarop Bart van der Leck heeft geschilderd vormt kleine kristalletjes (zogenaamde kristaluitbloei) die de daarop aangebrachte schildering aantasten. Om deze kunstwerken voor het nageslacht te bewaren is restauratie dus noodzakelijk. In totaal zijn er 10 schilderijen van Bart van der Leck op asbestcementplaat geschilderd. Verder staan er 2 schilderijen van respectievelijk J. Mendes da Costa en Theo van Doesburg op de ‘asbestlijst’.
Daarnaast beschikt het museum over een kunstwerk van Pino Pascali, opgebouwd uit asbestcement-golfplaten. “Dit kunstwerk is op dit moment opgeslagen in kisten en kan niet zonder de noodzakelijk geachte voorzorgsmaatregelen uit haar (tijdelijke) verpakking worden gehaald. Hierdoor kan dit kunstwerk niet ten toon worden gesteld en dat is natuurlijk jammer” aldus mevrouw Struick van der Loeff.
De kunst van het conserveren
De Arbeidsinspectie, het bedrijf Eternit (destijds producent), Search en medewerkers van het Kröller- Müller Museum zijn vervolgens om de tafel gaan zitten om het probleem te analyseren.
Bryan Marijn, opleidingsdeskundige van Search, geeft aan dat het om een heel bijzonder project gaat. “Normaliter geven wij adviezen over het goed en verantwoord verwijderen van asbest. In dit geval was weggooien uiteraard niet aan de orde. Er moest gezocht worden naar mogelijkheden om het vrijkomen van asbestdeeltjes te voorkomen, zonder dat de esthetische waarde van het kunstwerk aangetast zou worden. Door Search werd een ‘Plan van Aanpak’ opgesteld voor het uitvoeren van de restauratiewerkzaamheden. Dit plan is inmiddels door de Arbeidsinspectie beoordeeld en goedgekeurd. Het plan bevat aanwijzingen voor het geconditioneerd restaureren, fixeren van de asbestvezels middels een geteste speciale coating, uitpakken, verplaatsen, reinigen en tentoonstellen van asbesthoudende kunstwerken. Alle medewerkers die bij deze werkzaamheden betrokken zijn, krijgen een korte praktijkgerichte training van Search Opleiding & Training. Daarnaast zal door een DTA-analist van Search Milieu B.V. voor het wettelijk vereiste toezicht en controle worden gezorgd.
Restaureren in een astronautenpak
De daadwerkelijke restauratie zal volgend jaar plaats vinden. Deze zal plaats vinden in een luchtdichte tent of ruimte, een zogenaamd containment, aangevuld met de nodige beschermingsmaatregelen, waaronder het dragen van beschermende kleding en zogenaamde volgelaatsmaskers. Search zal tevens zorgen voor het opleiden van diverse medewerkers, bouw van het containment, en begeleiding en controle tijdens de restauratiewerkzaamheden.
“Ik ben heel benieuwd hoe dit allemaal in zijn werk zal gaan” vertelt restaurator Struick van der Loeff. “Restaureren is ondermeer een kwestie van ‘Fingerspitzen Gefühl’. Als je gewend bent minuscule ingrepen te doen met behulp van microscopen, zit je natuurlijk niet te wachten op maskers en handschoenen die je werk bemoeilijken. Andere musea kijken op dit moment met grote interesse naar de voortgang van dit project, want er zijn natuurlijk veel meer musea waar deze problematiek speelt.”
Kortom: weer een leuke uitdaging!
Print
Stuur aan kennis